PDA

View Full Version : İdea Nedİr ?



romanist
04-05-05, 00:43
İDEA NEDİR ?


Evrensel gerçeklik . . .

Görmek anlamına gelen Yunanca "idein" sözcüğünden türeyen idea kavramı ; görünen, biçim anlamına gelmektedir . Felsefenin ana sorununu yanıtlayan iki temel öğretiden biri olan düşünceciliğin ( idealizmin ) temel kavramıdır .

Düşünceciliğin ilk varoluşu Antik Yunan Felsefesinde Elealılarla başlar. Elealılar duyularla algıladığımız kavramların gerçek olmadığını, usla algıladığımız kavramların gerçek olduğunu savunmuşlardır.

Antik çağın Yunan Sofistleri, Elealıların bu görüşüne karşı çıktılar. Onlara göre algıladığımız kavramların dışında hiçbir gerçeklik yoktu.

Platon, bu iki savdan hangisinin doğru olduğunu saptayabilmek için, duyumu inceledi. Vardığı sonuç ise, Elealıları doğruluyordu. Duyum bize hiçbir bilgi vermiyordu. Bir ağaç algıladığımızda, bu ağaçtan edindiğimiz bilgi neydi? Uzun, yapraklı, yeşil, dallı vb. bütün bu kavramlar algılanamazdı. Bunlar us'un ürünüydü. Demek ki bütün bunlar bize, algı yoluyla ağaçtan gelmiyor, tersine biz o kavramları us yoluyla ağaca gönderiyorduk. Peki ağaca gönderdiğimiz kavramlar dışında ağaç neydi ? Bir hiçlik, yani yokluktu. Uzunluğu, yapraklığı, yeşilliği olmayan bir şey, bir ağaç olmadığı gibi, başkaca bir şeyde olamazdı. Demek ki her hangi bir şeyi bireysel olarak varlaştıran, evrensellik olarak varolandır. Platon'a göre bu evrensellikte, idea idi. Ve asıl gerçekliğin varolanda değil, var olmayanda bulunduğunu söylemiştir.

Birçok bireysellikler, ortak ada sahip olduklarında idea, yani görünen biçime sahip olurlar . Görünen (idea ) kavramların asıl gerçeği ve ilk örneğidir . Sayısız bireyselliklerse onun algılanabilen hayalleri , gölgeleri ve kopyalarıdır . Bir şeyin uzun, dallı, yapraklı, yeşil olması ağaç kavramını ortaya koyar. "Ağaç" kavramı ise idea dır . Bir çok bireysellerin ağaç kavramında ortak olarak buluşmasıdır .

Biz bu ilk örnekleri yani bireysel kavramları nerden biliyorduk ? Platona göre ruh ölümsüzdü ve bu bilgilere daha önceki yaşantıdan anımsama yoluyla biliyorduk. Platon'a göre idea kavramı genel kavramdır. Ne kadar cins ismi varsa o kadar idea vardır. Platon'un bu kavramıyla bütün özeller bir genelde toplanır. Yani doğadaki tüm güzeller bir güzel türüyle güzel ideasıyla simgelenir.

Bu anlatılanları bir örnekle açarsak; Çocukluğumuzda kimimizin legosu olmuştur. Bu legoların hepsine tek tek bakıldığında, anlamsız parçalardan oluştuğu görülür. Şimdi legolarla bir şeyler yapmaya başlayalım. Örneğin bir at. Poşetteki legoları boşaltıp at yapmaya başlarız. Atı yaparken imgemizde beliren resim ideadır. Legolarla yaptığımız at ise, bir yansımadır yani imgemizde beliren resmin görüntüsüdür. Legolarla yaptığımız atın başkalarına gösterdiğimizde onların da imgelerinde bir at resmi oluşur. Halbuki biz atı yaparken ortada bir at yoktu.

Bizim bu atı yapmamızı sağlayan imgemize resmeden ideadır.

edomurcuk
20-06-05, 20:01
- Demek ki her hangi bir şeyi bireysel olarak varlaştıran, evrensellik olarak varolandır. -

Peki, bu şeyleri evrensel olarak var eden nedir? Veya Bu şeyleri evrenselleştiren nedir sence?

romanist
20-06-05, 22:00
Evrenselleşmenin en büyük kaynağı bilgidir...Tabii bu bilgi denilen şeyide burda net olarak açıklayamayabiliriz...Herkesin algısı farklı bir kere...Önce maddenin varlığından söz etmeliyiz onu evrenselleştirebilmek için...Bunun içinde Platon'un yaşamın gölgeleri'ni tavsiye ederim herkese...

edomurcuk
21-06-05, 13:50
Saolasın. İlk fırsata alıp okuycam...